Bitwa o prawa autorskie: do kogo należą treści tworzone przez sztuczną inteligencję?

27 grudnia „New York Times” pozwał OpenAI i Microsoft, twierdząc, że miliony jego artykułów zostały bez zgody wykorzystane do trenowania modeli stojących za ChatGPT i że modele potrafią odtwarzać jego teksty niemal dosłownie. To najważniejszy z serii pozwów złożonych w tym roku. Getty Images pozwało Stability AI w styczniu. Grupa autorów zorganizowana przez Authors Guild, w tym znani powieściopisarze, pozwała OpenAI we wrześniu.
Jednocześnie amerykański Urząd ds. Praw Autorskich i sądy odpowiadają na pytanie odwrotne. W sierpniu sąd federalny potwierdził, że utwór wygenerowany autonomicznie przez AI, bez ludzkiego autorstwa, nie może być chroniony prawem autorskim.
Branża generatywnej AI stoi więc przed dwoma pytaniami o prawa autorskie jednocześnie. Czy trenowanie na istniejących utworach było legalne? I czy ktokolwiek może być właścicielem tego, co tworzą modele?
Dwa uprawnione stanowiska
Łatwo przedstawić to jako spór twórców z firmami technologicznymi. Rzeczywistość jest ciekawsza, bo obie strony mają poważne argumenty.
Twórcy i wydawcy twierdzą, że ich praca ma wartość ekonomiczną, że została skopiowana na ogromną skalę bez zgody i wynagrodzenia i że powstałe produkty mogą z nimi bezpośrednio konkurować. Model, który potrafi streścić wiadomości, może zmniejszyć potrzebę czytania gazety, która je przygotowała.
Firmy technologiczne twierdzą, że trenowanie to użycie transformacyjne, podobne do tego, jak ludzie uczą się przez czytanie, że modele nie przechowują kopii utworów w żadnym prostym sensie i że wymaganie zgody na każdy fragment danych treningowych uczyniłoby budowę tej technologii praktycznie niemożliwą.
Obecne prawo autorskie nie zostało zaprojektowane na taką sytuację. Rozstrzygną sądy, a w różnych jurysdykcjach mogą rozstrzygnąć różnie.
Dlaczego to kwestia inwestycyjna
Dla inwestorów to nie abstrakcyjna debata prawna. Dotyka podstawowej ekonomii modeli bazowych.
Ekspozycja na spory sądowe. Roszczenia odszkodowawcze w największych sprawach mogą być znaczne.
Koszty licencji. Jeśli trenowanie będzie wymagać licencji, dane staną się znaczącym i powtarzalnym kosztem. Część firm AI już zaczęła podpisywać umowy na treści z wydawcami.
Dynamika konkurencji. Firmy z dostępem do licencjonowanych lub własnych danych mogą zyskać przewagę nad tymi, które polegały na scrapingu.
Ryzyko klienta. Firmy korzystające z generatywnej AI chcą wiedzieć, że nie zostaną pozwane za używanie jej wyników.
Ten ostatni punkt już widać na rynku. We wrześniu Microsoft ogłosił Copilot Copyright Commitment, obiecując bronić klientów komercyjnych przed roszczeniami z tytułu praw autorskich wynikającymi z używania wyników jego AI. Adobe pozycjonuje swoje modele Firefly jako trenowane na treściach, do których ma prawa, i oferuje klientom korporacyjnym gwarancję odszkodowania. Pewność prawna staje się cechą produktu.
Kwestia fundamentów
Każda trwała branża ma u podstaw stabilne prawa własności. Generatywna AI jest budowana na fundamencie, który wciąż jest sporny. Nie znaczy to, że branża upadnie. Znaczy to, że ostateczne rozstrzygnięcie, przez sądy, ustawodawstwo czy rynki licencji, rozdzieli wartość na nowo między tych, którzy tworzą treści, a tych, którzy budują modele.
Pytanie o przywództwo: Czy firmy AI mogą budować trwałe biznesy, jeśli prawne i etyczne fundamenty ich danych treningowych pozostają sporne?


