NORBERT BIEDRZYCKI

Koncentracja kapitału w AI: czy rynek tworzy nowe pokolenie gigantów technologicznych?

Koncentracja kapitału w AI: czy rynek tworzy nowe pokolenie gigantów technologicznych?

Ponad połowa całego kapitału venture na świecie trafia dziś do jednej technologii. W jej obrębie coraz mniejsza liczba firm bierze większość pieniędzy. To nie jest rynek. To pole grawitacyjne.

Według danych OECD opublikowanych w lutym firmy AI przyciągnęły w 2025 roku około 258,7 mld dolarów kapitału venture, mniej więcej 61 procent wszystkich inwestycji VC na świecie. Pięć lat temu, kiedy zacząłem pisać o AI jako kategorii inwestycyjnej, porównywalny odsetek wynosił około jednej piątej.

Ale ta liczba ukrywa ważniejszą historię. Kapitał nie rozkłada się na szeroki ekosystem start-upów. Jest skoncentrowany w niezwykle małej grupie firm. OpenAI pozyskało w 2025 roku 40 mld dolarów w jednej rundzie prowadzonej przez SoftBank. Anthropic pozyskał we wrześniu 13 mld dolarów. xAI, Mistral i garstka innych zebrały wielomiliardowe rundy. Znaczącą część globalnej sumy venture wchłonęło mniej niż dziesięć firm.

Kapitał w obiegu zamkniętym

Jeszcze bardziej niepokoi mnie struktura części tych transakcji. W drugiej połowie 2025 roku seria umów połączyła największych graczy w zamkniętą pętlę. Nvidia ogłosiła plan zainwestowania do 100 mld dolarów w OpenAI, które z kolei będzie kupować sprzęt Nvidii. OpenAI podpisało z Oracle kontrakt chmurowy szacowany na 300 mld dolarów, a Oracle kupuje chipy Nvidii, by go zrealizować. AMD zaoferowało OpenAI warranty na własne akcje w zamian za duże zobowiązanie zakupowe.

Każdą z tych transakcji można uzasadnić osobno. Razem tworzą system, w którym dostawcy finansują swoich klientów, klienci zobowiązują się do wydatków, na które jeszcze nie zarobili, a wyceny podtrzymują zobowiązania, a nie przepływy pieniężne. Spędziłem w salach posiedzeń zarządów i rad nadzorczych dość lat, by wiedzieć, że kiedy ten sam dolar pojawia się w kilku bilansach, ryzyko zwykle jest niedoszacowane.

Dlaczego dochodzi do koncentracji

Za koncentracją stoi racjonalna logika. Na granicy możliwości AI ma ekstremalne korzyści skali. Trenowanie najzdolniejszych modeli wymaga mocy obliczeniowej za dziesiątki miliardów dolarów. Najlepsi badacze chcą pracować tam, gdzie są największe klastry. Klienci wolą dostawców, którzy będą istnieć za pięć lat. Dystrybucja przez istniejące platformy sprzyja tym, którzy już mają setki milionów użytkowników.

Rynki publiczne pokazują ten sam wzorzec. Garstka firm technologicznych stanowi dziś około jednej trzeciej wartości indeksu S&P 500. Ich łączne nakłady inwestycyjne, głównie na infrastrukturę AI, sięgnęły w 2025 roku setek miliardów dolarów, a plany na ten rok wskazują jeszcze wyżej.

Monopol czy ekosystem?

Fundamentalne pytanie brzmi, czy ta koncentracja się utrzyma. Działają siły w obu kierunkach.

W stronę koncentracji: koszt trenowania na granicy możliwości, znaczenie dystrybucji i przewagi wynikające z kontrolowania mocy obliczeniowej, modeli i relacji z klientami w jednej firmie.

W stronę rozproszenia: szybko poprawiające się otwarte modele, spadające koszty inferencji, co w zeszłym roku pokazał DeepSeek, presja regulacyjna w Europie i USA oraz prosty fakt, że większość wartości dla firm powstanie w zastosowaniu AI do konkretnych problemów, a nie w budowaniu ogólnych modeli.

Co to oznacza dla inwestorów spoza rdzenia

Dla większości funduszy konkurowanie o alokację w największych rundach AI nie jest ani możliwe, ani rozsądne. Bardziej istotne pytanie brzmi, jak ustawić się wokół gigantów: które biznesy korzystają na konkurencji między nimi, które są narażone na wchłonięcie przez nich, a które mają aktywa, których giganci nie są w stanie odtworzyć.

Dla inwestorów instytucjonalnych jest też pytanie o ryzyko portfela. Jeśli duża część ekspozycji na akcje notowane, private equity, venture i infrastrukturę zależy od tej samej tezy AI i tej samej garstki firm, dywersyfikacja może być znacznie mniejsza, niż wygląda na papierze.

Pytanie inwestycyjne: Czy jesteśmy świadkami powstawania nowego pokolenia globalnych monopoli technologicznych?

Czytaj także

  1. AI nie zabraknie klientów. Zabraknie jej prądu i czasu na spłatę długu

    Spadki kursów spółek od centrów danych wiele osób odczytało jako pierwszą rysę na bańce AI. Patrzę na te same liczby i widzę coś innego. Popyt jest, i to spory. Kłopot leży gdzie indziej: w samej budowie, w dostępie do prądu i w tym, kto to

  2. DeepSeek i przecena AI: czy budowanie coraz większych modeli nadal ma sens?

    seria The Business of AI, napisana w 2026

  3. Gorączka złota AI: czy inwestorzy płacą za technologię, czy za oczekiwania?

    seria The Business of AI, napisana w 2026