Pierwsze globalne ramy etyki AI: czy świat może się porozumieć co do odpowiedzialnej AI?

W zeszłym miesiącu 193 państwa członkowskie UNESCO przyjęły Rekomendację w sprawie etyki sztucznej inteligencji. To pierwsze globalne normatywne ramy etyki AI uzgodnione przez rządy, a nie przez firmy czy ekspertów. Obejmują sprawiedliwość, przejrzystość, prywatność, ludzki nadzór, zrównoważony rozwój środowiskowy i ochronę godności człowieka, a wszystkie opierają na prawach człowieka.
To prawdziwy kamień milowy. Warto też jasno powiedzieć, czym jest, a czym nie jest.
Co się zmieniło
Do tej pory debatę o etyce AI prowadziły firmy technologiczne, uniwersytety i organizacje społeczne. Rządy uczestniczyły, ale głównie jako komentatorzy. Rekomendacja UNESCO sygnalizuje, że etyka AI stała się sprawą międzynarodowej polityki publicznej.
Ma to znaczenie z praktycznego powodu. Zasady przyjęte przez rządy w końcu trafiają do reguł zamówień publicznych, wytycznych regulacyjnych i strategii krajowych. Firmy sprzedające AI sektorowi publicznemu odczują to pierwsze.
Co się nie zmieniło
Rekomendacja to nie ustawa. Nie ma mechanizmu egzekwowania. A porozumienie co do zasad na poziomie globalnym jest możliwe właśnie dlatego, że zasady są na tyle ogólne, że każdy może je interpretować inaczej.
Weźmy prywatność. Unia Europejska traktuje ją jako prawo podstawowe, egzekwowane przez RODO. Stany Zjednoczone podchodzą do niej głównie przez regulacje sektorowe i ochronę konsumentów. Chiny właśnie wprowadziły własną ustawę o ochronie danych osobowych, zachowując jednocześnie zupełnie inną relację między państwem a danymi obywateli. Wszystkie trzy mogą podpisać ten sam dokument o prywatności. Nie mają na myśli tego samego.
To samo dotyczy ludzkiego nadzoru, przejrzystości i sprawiedliwości. Słowa podróżują. Interpretacje nie.
Ryzyko rozdrobnienia dla biznesu
Dla firm międzynarodowych tworzy to konkretne wyzwanie. Nie będzie jednego globalnego standardu odpowiedzialnej AI. Będzie kilka nakładających się reżimów zbudowanych na podobnym słownictwie i różnych tradycjach prawnych.
Najlepiej poradzą sobie firmy, które potraktują globalne zasady jako podłogę i zaprojektują wewnętrzny nadzór tak, by spełniał najsurowszy reżim, w którym działają. Krótkoterminowo to droższe, a znacznie tańsze niż późniejsze przebudowywanie systemów rynek po rynku. Dokładnie tę logikę wiele firm zastosowało wobec RODO po 2018 roku.
Jest też głębsza kwestia. Ramy etyczne odzwierciedlają wartości, a wartości odzwierciedlają systemy polityczne. Globalny konsensus w sprawie etyki AI pozostanie częściowy tak długo, jak społeczeństwa nie zgadzają się co do wolności, prywatności i roli państwa. Firmy działające w różnych systemach będą coraz częściej musiały decydować, jakie wartości wbudowują w swoje produkty, zamiast zakładać, że ktoś rozstrzygnął to za nie.
Pytanie o przywództwo: Czy odpowiedzialna AI może stać się uniwersalnym standardem, skoro rządy i firmy mają fundamentalnie różne poglądy na prywatność, wolność i rozwój technologii?


