AI to już nie science fiction: okazja inwestycyjna, której nikt nie chce przegapić

AI po cichu opuściła laboratorium. Trudniejsze pytanie dla inwestorów brzmi: co właściwie kupują, kiedy kupują „AI”.
To miał być rok, w którym wszystko się zatrzymało. Zamiast tego stał się rokiem, w którym sztuczna inteligencja przestała być tematem badawczym, a zaczęła być pozycją w decyzjach o alokacji kapitału.
Liczby mówią wystarczająco jasno. Wstępne szacunki wskazują, że start-upy AI przyciągnęły w 2020 roku około 74 mld dolarów kapitału venture, mniej więcej co piątego dolara zainwestowanego przez fundusze VC na świecie. Przytłaczająca większość przypada na Stany Zjednoczone i Chiny. Europa, mimo swojego zaplecza naukowego, pozostaje daleko na trzecim miejscu.
Za pieniędzmi zmienił się też charakter samej technologii. W czerwcu OpenAI otworzyło dostęp do GPT-3, modelu językowego o 175 mld parametrów, który potrafi napisać znośny tekst, streścić dokument, a nawet wygenerować prosty kod. Kilka tygodni temu AlphaFold od DeepMind osiągnął w konkursie przewidywania struktury białek CASP14 wyniki, których wielu biologów nie spodziewało się przez kolejną dekadę. To nie są zapowiedzi produktów. To sygnały, że granica przesuwa się szybciej, niż zakłada większość biznesplanów.
Trzy rodzaje inwestycji w AI
Kiedy patrzę na transakcje zawierane w tym roku, widzę pod tą samą etykietą trzy zupełnie różne rzeczy.
Pierwsza to AI jako produkt. Firmy, których główną ofertą jest model albo platforma: widzenie komputerowe, mowa, język, silniki predykcji. Tu są najbardziej widoczne wyceny i tu presja konkurencyjna ze strony dużych platform technologicznych jest najwyższa.
Druga to AI jako funkcja. Firmy programistyczne i usługowe, które wbudowują uczenie maszynowe, żeby ulepszyć istniejący produkt: wykrywanie nadużyć w płatnościach, prognozowanie popytu w handlu, wstępna ocena szkód w ubezpieczeniach. Mniej efektowne, często bardziej rentowne.
Trzecia to AI jako dźwignia operacyjna. Tradycyjne firmy, które wykorzystują AI, by zmienić swoją bazę kosztową albo jakość decyzji. Tu inwestor w ogóle nie kupuje technologii. Kupuje zdolność zarządu do jej wchłonięcia.
Większość memorandów inwestycyjnych, które czytam w tym roku, nie rozróżnia tych trzech kategorii. A powinna. Każda ma inny profil ryzyka, inną drogę wyjścia i zupełnie inną relację z dużymi platformami chmurowymi, które szybko stają się domyślnymi dostawcami infrastruktury AI.
Pandemia jako akcelerator
COVID-19 zrobił coś, czego żadnemu konsultantowi od strategii nie udało się zrobić przez dekadę: zmusił zarządy do cyfryzacji w ciągu miesięcy. Praca zdalna, e-commerce, operacje bezkontaktowe i cyfrowa obsługa klienta przeszły z kategorii „inicjatywa na przyszły rok” do kategorii „przetrwanie”. Dla AI ma to znaczenie, bo AI żywi się cyfrowymi procesami i cyfrowymi danymi. Firma, która w kwietniu przeniosła kontakty z klientami do sieci, ma dziś surowiec dla uczenia maszynowego, którego w styczniu po prostu nie miała.
Dla inwestorów oznacza to, że rynek dostępny dla AI w czasie kryzysu się nie skurczył. Urósł, bo urosła liczba firm z danymi, które da się wykorzystać.
Na co bym uważał
Jako ktoś, kto zarządzał firmami i zasiadał w zarządzie funduszu private equity, podchodzę ostrożnie do każdej technologii opisywanej jako istotna dla wszystkiego. Taki opis jest zwykle prawdziwy i rzadko użyteczny. Nic nie mówi o tym, kto przejmie wartość.
Wzorzec z poprzednich fal technologicznych jest pouczający. Internet też był istotny dla wszystkiego. A jednak zwroty skoncentrowały się w niewielkiej liczbie platform i u tych dotychczasowych graczy, którzy przebudowali swój biznes wokół nowego kanału. Wiele firm, które w 1999 roku po prostu „dodały internet” do swojej nazwy, nie przetrwało.
Podejrzewam, że AI pójdzie podobną krzywą. Technologia rozleje się szeroko. Zyski nie.
Pytanie, które sobie zadaję
Prawdziwe pytanie inwestycyjne 2020 roku nie brzmi więc, czy AI będzie mieć znaczenie. Ta debata jest zakończona. Pytanie brzmi, czy AI w ogóle należy traktować jako sektor.
Moja robocza odpowiedź jest taka, że nie. AI staje się czynnikiem, który przeceni firmy w każdym sektorze, tak jak kompetencje cyfrowe przeceniły handel i media w ciągu ostatnich piętnastu lat. Firma logistyczna z lepszym prognozowaniem będzie warta więcej niż taka, która go nie ma. Bank, którego modele kredytowe uczą się szybciej, zdobędzie lepszych klientów.
Jeśli tak jest, to każdy inwestor jest dziś inwestorem w AI, niezależnie od tego, czy ma fundusz AI, czy nie.
Pytanie inwestycyjne: Czy AI to osobny sektor inwestycyjny, czy technologia, która fundamentalnie zmieni wycenę firm we wszystkich sektorach?
