Nowa walka o władzę w AI: OpenAI, Microsoft, Google i bitwa o platformę

W ciągu jednego roku generatywna AI przestawiła mapę konkurencji w branży technologicznej. Stawką nie jest kategoria produktu, tylko kontrola nad kolejną platformą.
Tempo ruchów strategicznych największych firm technologicznych w 2023 roku było niezwykłe.
Microsoft na początku roku pogłębił partnerstwo z OpenAI i zaczął wbudowywać asystentów AI w swoje produkty, od wyszukiwarki, przez oprogramowanie biurowe, po narzędzia dla programistów. Google, który wynalazł architekturę transformera stojącą za większością tych modeli, ogłosił wewnętrzny „czerwony alarm”, uruchomił Barda, połączył swoje dwie jednostki badawcze AI w Google DeepMind, a w tym miesiącu zaprezentował Gemini. Amazon zobowiązał się do zainwestowania do 4 mld dolarów w Anthropic, a Google również zgodził się zainwestować do 2 mld dolarów w tę samą firmę. Meta wybrała inną drogę i udostępniła otwarcie swoje modele Llama, zakładając, że otwarty ekosystem osłabi przewagę zamkniętych konkurentów.
A w listopadzie świat obserwował najbardziej dramatyczny epizod nadzoru korporacyjnego w najnowszej historii technologii, kiedy rada OpenAI odwołała prezesa, Sama Altmana, tylko po to, by pięć dni później przywrócić go na stanowisko, gdy większość pracowników firmy zagroziła odejściem.
Co ujawnił kryzys w OpenAI
Dla inwestorów ten weekend był czymś więcej niż korporacyjnym dramatem. Ujawnił pytanie strukturalne, które łatwo było ignorować: czego właściwie są właścicielami inwestorzy, gdy inwestują w firmę z czołówki AI?
OpenAI jest nadzorowane przez radę organizacji non-profit, której mandatem nie jest maksymalizacja zwrotów. Jej największy inwestor nie miał miejsca w radzie. Jej wartość okazała się niemal w całości skoncentrowana w ludziach, którzy w ciągu kilku dni mogli przejść do innego pracodawcy. Kiedy zasiadałem w radach nadzorczych, nadzór korporacyjny był czymś, co inwestorzy sprawdzali, zanim wypisali czek. W tym sektorze pośpiech, by zapewnić sobie dostęp do modeli z czołówki, czasem stawiał pilność strategiczną przed konwencjonalnym nadzorem.
Cztery źródła kontroli
Kiedy próbuję zmapować, kto przejmie wartość z generatywnej AI, widzę cztery źródła kontroli.
Pierwsze to modele: zdolność do trenowania najnowocześniejszych systemów. Wymaga to talentów, kapitału i mocy obliczeniowej i jest skoncentrowane u niewielkiej liczby graczy.
Drugie to moc obliczeniowa i infrastruktura chmurowa. Każdy model, otwarty czy zamknięty, działa na czyimś sprzęcie. Hiperskalerzy sprzedają moce wszystkim, także partnerom swoich konkurentów.
Trzecie to dystrybucja: produkty, z których setki milionów ludzi i firm korzystają już codziennie. Oprogramowanie biurowe, wyszukiwarka, systemy operacyjne, urządzenia mobilne, platformy dla firm. Dodanie AI do istniejącego produktu z ogromną bazą użytkowników to znacznie łatwiejsza droga do przychodów niż przekonywanie klientów do nowego narzędzia.
Czwarte to dane i relacje z klientami w konkretnych branżach, których nie posiada żaden model ogólnego przeznaczenia.
Najsilniejszą pozycję mają firmy, które łączą kilka z tych źródeł kontroli. Dlatego partnerstwa między twórcami modeli a platformami chmurowymi i programistycznymi są tak ważne. To nie są zwykłe umowy handlowe. To próby złożenia kompletnego stosu.
Wielu zwycięzców czy kilku?
Pytanie dla inwestorów brzmi, czy ten rynek utrzyma wiele dominujących platform, czy skonsoliduje się wokół garstki zwycięzców. Historycznie rynki platformowe zmierzają ku koncentracji, bo korzyści skali i efekty sieciowe wzajemnie się wzmacniają. Z drugiej strony otwarte modele szybko się poprawiają i możliwe, że z czasem możliwości modeli będą coraz mniej zróżnicowane, co przesunie władzę z powrotem ku dystrybucji i aplikacjom.
Moja ocena na koniec 2023 roku jest taka, że zobaczymy oligopol w warstwie modeli i infrastruktury oraz znacznie większe rozdrobnienie w warstwie aplikacji. Dla większości inwestorów praktyczny wniosek jest taki, by nie konkurować czołowo z platformami, tylko wspierać firmy, które korzystają na konkurencji między nimi.
Pytanie inwestycyjne: Kto przejmie najwięcej wartości ekonomicznej z generatywnej AI: twórcy modeli, platformy chmurowe czy firmy kontrolujące dystrybucję do klientów?


