NORBERT BIEDRZYCKI

Nowy system operacyjny przywództwa: podejmowanie decyzji w epoce złożoności

Nowy system operacyjny przywództwa: podejmowanie decyzji w epoce złożoności

Pomyślmy o agendzie typowego prezesa w tym roku. Możliwości AI zmieniające się co kilka miesięcy. Polityka handlowa, która od wiosny 2025 roku wielokrotnie się zmieniała. Kwestie energii i bezpieczeństwa w Europie, które pięć lat temu były nie do pomyślenia. Pracownicy, których oczekiwania co do elastyczności, sensu pracy i roli AI wciąż ewoluują. Konkurenci pojawiający się z sąsiednich branż, uzbrojeni w tę samą technologię, do której wszyscy mają dostęp.

Żadna z tych przemian nie jest sama w sobie nowa. Nowe jest to, że dzieją się jednocześnie i na siebie oddziałują. Decyzja o AI jest też decyzją o pracownikach, o strukturze kosztów i o ekspozycji regulacyjnej.

Stary system operacyjny

Większość firm wciąż działa na systemie operacyjnym przywództwa zaprojektowanym dla wolniejszego świata. Roczna strategia. Roczny budżet. Hierarchiczna akceptacja. Kwartalne przeglądy względem planu ustalonego miesiące wcześniej. Decyzje eskalowane w górę, aż dotrą do kogoś z wystarczającą władzą, często do osoby z najmniejszą bezpośrednią informacją.

Ten system był efektywny, kiedy otoczenie zmieniało się powoli. Kiedy tempo zmian stale przewyższa tempo zarządzania, daje przewidywalną porażkę: decyzje słuszne dla sytuacji, która istniała, gdy je zainicjowano.

Idee, które warto pożyczyć

Kilka starych idei opisuje nowe wymagania lepiej niż większość współczesnych modeli.

Pętla OODA Johna Boyda. Obserwuj, zorientuj się, zdecyduj, działaj. Boyd, strateg amerykańskich sił powietrznych, dowodził, że wygrywa strona, która szybciej przechodzi przez ten cykl, nawet przy słabszych zasobach. Dla organizacji czas cyklu decyzji jest zmienną konkurencyjną.

Drzwi jednokierunkowe i dwukierunkowe Jeffa Bezosa. Większość decyzji jest odwracalna i powinny je szybko podejmować pojedyncze osoby albo małe zespoły. Niektóre są nieodwracalne i zasługują na powolny, staranny namysł. Błąd dużych organizacji polega na stosowaniu ciężkiego procesu decyzji nieodwracalnych do wszystkiego.

Model Cynefin Dave’a Snowdena. Różne sytuacje wymagają różnych trybów przywództwa. W systemach skomplikowanych działają ekspertyza i analiza. W systemach złożonych właściwe podejście to sondować, wyczuwać i reagować, prowadząc małe eksperymenty, bo odpowiedzi nie da się poznać z góry.

Co obejmuje nowy system operacyjny

Strategiczna jasność przy taktycznej swobodzie. Niewielka liczba jawnych priorytetów i granic, w ramach których decydują zespoły.

Klasy decyzji. Jasne zasady, które decyzje są odwracalne i tanie, które odwracalne i kosztowne, a które nieodwracalne, z różną szybkością i różnymi właścicielami dla każdej klasy.

Ciągła alokacja zasobów. Pieniądze i ludzie przesuwani w ciągu roku na podstawie dowodów, a nie zablokowani przez budżet.

Krótkie pętle informacji zwrotnej. Dane w czasie rzeczywistym o tym, co działa, dostępne dla ludzi, którzy mogą na ich podstawie działać.

Odpowiedzialność, która przetrwa upodmiotowienie. Każda decyzja ma właściciela, nawet jeśli zapada szybko i lokalnie.

Przywództwo w takim otoczeniu polega mniej na kontrolowaniu każdej zmiennej, a bardziej na projektowaniu warunków, w których organizacja stale się dostosowuje. To przejście od roli pilota do roli projektanta samolotu.

Pytanie o przywództwo: Jakiego modelu przywództwa potrzeba, gdy tempo zmian stale przewyższa tempo tradycyjnego zarządzania?

Czytaj także

  1. Transformacja i przywództwo 2020–2026: o tej serii

  2. Przywództwo w epoce permanentnego wstrząsu: koniec bohaterskiego prezesa?

    seria Transformation and Leadership, napisana w 2026

  3. Od wzrostu za wszelką cenę do rentownego wzrostu: powrót dyscypliny operacyjnej

    seria Transformation and Leadership, napisana w 2026