NORBERT BIEDRZYCKI

Przywództwo w epoce permanentnego wstrząsu: koniec bohaterskiego prezesa?

Przywództwo w epoce permanentnego wstrząsu: koniec bohaterskiego prezesa?

W zeszłym miesiącu świat obserwował najbardziej nietypowy kryzys przywództwa w najnowszej historii biznesu. 17 listopada rada OpenAI odwołała prezesa, Sama Altmana. W ciągu kilku dni przytłaczająca większość z około 770 pracowników firmy podpisała list, w którym groziła odejściem, jeśli rada nie zmieni decyzji. 22 listopada wrócił, a skład rady został zmieniony.

Kusi, by czytać to jako historię o jednym wyjątkowym liderze. Myślę, że to historia o czymś innym: o rozdźwięku między formalną władzą a rzeczywistym rozkładem zaufania w organizacji. Rada miała władzę. Organizacja zdecydowała, komu jest lojalna.

Model bohaterski

Kultura biznesu od dawna jest zbudowana wokół wizerunku bohaterskiego prezesa. Wizjonera, który widzi to, czego inni nie dostrzegają, podejmuje odważną decyzję i przeprowadza firmę przez trudności. Raporty roczne, magazyny biznesowe i wynagrodzenia menedżerów wzmacniają ten obraz.

Jego atrakcyjność jest zrozumiała. Organizacje pod presją chcą mieć twarz i jeden punkt odpowiedzialności. Zeszłoroczna decyzja Disneya o przywróceniu Boba Igera pokazuje, jak silny wciąż jest ten odruch.

Dlaczego ten model jest pod presją

Model bohaterski zakłada, że najważniejszą wiedzę może mieć jedna osoba. W świecie kształtowanym jednocześnie przez AI, geopolitykę, energię, regulacje i zmieniające się oczekiwania pracowników to założenie przestaje działać. Żaden prezes nie może być ekspertem od tego wszystkiego. Najważniejsze decyzje wymagają wiedzy rozproszonej między dziesiątki osób.

To zmienia znaczenie silnego przywództwa. Przesuwa się ono od osobistego autorytetu ku zdolności przywódczej całej organizacji: zdolności systemu do podejmowania dobrych decyzji, także wtedy, gdy lidera nie ma w pokoju.

Czego nowy model wymaga od liderów

Satya Nadella opisywał zmianę kulturową, którą próbował przeprowadzić w Microsofcie, jako przejście od kultury „wszystkowiedzących” do kultury „wszystkouczących się”, sięgając do badań Carol Dweck nad nastawieniem na rozwój. To sformułowanie oddaje wiele z tego, co się zmienia.

Intelektualna pokora. Umiejętność powiedzenia „nie wiem” i publicznej zmiany zdania bez utraty autorytetu.

Budowanie innych liderów. Dziedzictwo prezesa coraz częściej mierzy się głębią ławki przywódczej, a nie osobistymi decyzjami.

Tworzenie zgody zamiast wydawania poleceń. W złożonych organizacjach najcenniejszym produktem lidera jest wspólne zrozumienie.

Kwestionowanie własnych założeń. Otaczanie się ludźmi, którzy się nie zgadzają, i nagradzanie ich za to.

To nie jest słabsze przywództwo. To trudniejsze przywództwo. Model bohaterski jest pod pewnymi względami łatwiejszy: zdecyduj, ogłoś, oczekuj posłuszeństwa. Alternatywa wymaga projektowania warunków, w których inni podejmują dobre decyzje, i akceptowania, że część z nich to decyzje, których samemu by się nie podjęło.

Perspektywa nadzoru korporacyjnego

Wydarzenia w OpenAI niosą też lekcję dla rad nadzorczych. Organizacja, której wartość w dużej mierze zależy od jednej osoby, niesie ryzyko koncentracji, tak samo jak firma zależna od jednego klienta. Planowanie sukcesji, rozproszone przywództwo i jasny nadzór to nie biurokratyczne formalności. To one czynią organizację odporną na jej własne przywództwo.

Pytanie o przywództwo: Czy najsilniejszy lider to osoba, która podejmuje najlepsze decyzje, czy ta, która buduje organizację zdolną podejmować lepsze decyzje?

Czytaj także

  1. Transformacja i przywództwo 2020–2026: o tej serii

  2. Nowy system operacyjny przywództwa: podejmowanie decyzji w epoce złożoności

    seria Transformation and Leadership, napisana w 2026

  3. Od wzrostu za wszelką cenę do rentownego wzrostu: powrót dyscypliny operacyjnej

    seria Transformation and Leadership, napisana w 2026