Od nakazu i kontroli do upodmiotowienia: nowy kontrakt przywódczy

Generał Stanley McChrystal opisał w książce „Team of Teams”, jak Dowództwo Połączonych Operacji Specjalnych USA w Iraku przegrywało tempo z rozproszoną siecią przeciwnika. Odpowiedzią nie była większa kontrola. Była nią wspólna świadomość sytuacji w całej organizacji połączona z tym, co nazwał upodmiotowioną realizacją. Rolę lidera ujął formułą „oczy na sprawie, ręce przy sobie”.
Ta idea została opublikowana w 2015 roku. W latach 2020 i 2021 przeszła z historii wojskowości do codziennej rzeczywistości firm.
Dlaczego stary model się łamie
Nakaz i kontrola działają, kiedy informacja płynie w górę, decyzje płyną w dół, a otoczenie zmienia się na tyle wolno, że ta podróż w obie strony się opłaca.
Pandemia złamała wszystkie trzy warunki. Zespoły się rozproszyły. Informacja była u ludzi najbliżej klientów i operacji. A otoczenie zmieniało się szybciej, niż mógł nadążyć jakikolwiek łańcuch akceptacji. Wiele firm po cichu przeprowadziło eksperyment, pozwalając zespołom decydować więcej samodzielnie, po prostu dlatego, że nie było alternatywy. Większość była zaskoczona wynikami.
Upodmiotowienie to nie abdykacja
Słowo „empowerment” zostało zniszczone przez lata motywacyjnych plakatów. Powiem więc precyzyjnie, czym nie jest. Nie jest wycofaniem się liderów z nadzieją, że wszystko się ułoży. Nie jest brakiem rozliczalności. I nie jest konsensusem we wszystkim.
Reed Hastings i Erin Meyer opisują zasadę Netflixa jako „przewodzenie przez kontekst, a nie przez kontrolę”. Zadaniem lidera jest dostarczenie kontekstu: strategii, priorytetów, ograniczeń, definicji sukcesu. W tym kontekście decyzję podejmuje zespół. Jeśli decyzja jest błędna, pierwsze pytanie brzmi, czy kontekst był jasny.
David Marquet, były dowódca okrętu podwodnego US Navy, opisuje tę samą zmianę bardziej praktycznie. Przestał wydawać rozkazy i poprosił oficerów, by przychodzili do niego ze zdaniami „zamierzam…”. Władza przeniosła się tam, gdzie była informacja. Rozliczalność nie zniknęła. Stała się znacznie bardziej widoczna.
Na skalę przemysłową Haier od lat prowadzi radykalną wersję tego podejścia, dzieląc dużego producenta na tysiące małych, rozliczalnych jednostek bezpośrednio połączonych z klientami. Niewiele firm pójdzie tak daleko. Ale zasada jest ta sama.
Nowy kontrakt przywódczy
Wyłania się z tego inny kontrakt między liderami a zespołami.
Liderzy odpowiadają za jasność. Kierunek, priorytety, granice i nieliczne decyzje, których nie da się delegować.
Zespoły odpowiadają za realizację. Łącznie z decyzjami, jak osiągnąć cel.
Obie strony odpowiadają za przejrzystość. Upodmiotowienie bez widoczności staje się chaosem. Widoczność bez upodmiotowienia staje się mikrozarządzaniem.
To dla liderów trudniejsze niż stary model, a nie łatwiejsze. Wymaga wyrażania intencji wprost, tolerowania decyzji, które samemu podjęłoby się inaczej, i interweniowania tylko wtedy, gdy błędny jest kontekst, a nie metoda.
Z mojego własnego doświadczenia w kierowaniu dużymi organizacjami najtrudniejsze nie jest przekonanie zespołów do wzięcia odpowiedzialności. Najtrudniejsze jest przekonanie warstwy menedżerów, których tożsamość zbudowana była na byciu osobą, która zatwierdza.
Pytanie o przywództwo: Ile kontroli liderzy powinni oddać, by stworzyć organizacje, które działają szybciej?


