Imperatyw transformacji: dlaczego stopniowe zmiany już nie wystarczą

2 maja kurs akcji Chegg spadł w ciągu jednego dnia mniej więcej o połowę. Firma, która sprzedaje uczniom i studentom pomoc w odrabianiu zadań, poinformowała inwestorów, że ChatGPT wpływa na jej wzrost. Pół roku po tym, jak OpenAI udostępniło publicznie chatbota, spółka giełdowa straciła przez niego połowę wartości rynkowej.
Kilka tygodni temu, 29 września, Netflix wysłał ostatnią płytę DVD. Biznes, od którego firma się zaczęła, został zamknięty przez nią samą, lata po tym, jak streaming zaczął go kanibalizować. Netflix nie czekał, aż konkurent uczyni DVD przestarzałym. Zrobił to sam, na własnych warunkach.
Te dwie historie lepiej niż jakikolwiek model ramowy wyznaczają pytanie o przywództwo w 2023 roku.
Granice ulepszania
Przez większość minionej dekady transformacja oznaczała ulepszanie. Zdigitalizować proces, zautomatyzować zaplecze, przenieść się do chmury, wygładzić ścieżkę klienta. Wszystko wartościowe. Wszystko stopniowe. Wszystko oparte na założeniu, że sam model biznesowy pozostanie nienaruszony.
To założenie jest dziś pod presją w kilku branżach jednocześnie. Generatywna AI to najbardziej widoczna siła, ale nie jedyna. Wyższy koszt kapitału karze modele, które działały tylko przy tanim pieniądzu. Ceny energii zmieniły ekonomię europejskiej produkcji. Oczekiwania klientów ukształtowane w pandemii nie wróciły do poprzedniego stanu.
W branżach przechodzących zmianę strukturalną poprawa starego modelu o dziesięć procent to nie strategia. To wolniejszy upadek.
Transformacja a wymyślenie się na nowo
Warto rozdzielić dwa słowa, często używane zamiennie.
Transformacja poprawia sposób, w jaki organizacja działa. Ci sami klienci, ta sama propozycja wartości, lepsza realizacja.
Wymyślenie się na nowo kwestionuje, czy organizacja w ogóle powinna działać w ten sam sposób. Inna propozycja wartości, inny model przychodów, czasem inni klienci.
Większość firm jest dobra w pierwszym i unika drugiego. Clayton Christensen wyjaśnił dlaczego ćwierć wieku temu. Istniejący biznes jest rentowny, mierzalny i broniony przez ludzi, którzy nim kierują. Nowy jest niepewny, mały i zagraża staremu. Racjonalni menedżerowie, działając racjonalnie, chronią rdzeń, aż jest za późno. Kodak to podręcznikowy przykład. Fujifilm, w obliczu tego samego upadku kliszy fotograficznej, przekształcił się w firmę z obszaru ochrony zdrowia, materiałów i kosmetyków i przetrwał.
Najtrudniejsze: prowadzenie dwóch firm naraz
Prawdziwą trudnością wymyślania się na nowo nie jest wizja. Jest nią zarządzanie przejściem. Istniejący biznes wciąż płaci pensje. Musi dalej dowozić wyniki, podczas gdy część organizacji buduje coś, co może go kiedyś zastąpić.
To wymaga innego rodzaju dyscypliny przywódczej. Osobnych wskaźników dla rdzenia i dla nowego. Chronionych inwestycji, których nie tnie się w pierwszym złym kwartale. Liderów nowego biznesu, których nie ocenia się według logiki starego. I prezesa oraz rady nadzorczej gotowych wyjaśnić akcjonariuszom, dlaczego finansują coś, co obniży dzisiejsze zyski.
Netflix robił to przez ponad dekadę. Większość firm nie dostanie tyle czasu.
Pytanie o przywództwo: Kiedy ulepszanie istniejącego biznesu staje się mniej wartościowe niż wymyślenie go na nowo?


